หมวดข้อมูล
ผลงานและรางวัล >> ผลงานวิจัย
:: สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์การแพทย์ทหาร ::
การแยกเม็ดเลือดขาวชนิดโมโนซัยท์อย่างง่ายโดยวิธีปั่นแยกด้วยเปอร์คอล

การแยกเม็ดเลือดขาวชนิดโมโนซัยท์อย่างง่ายโดยวิธีปั่นแยกด้วยเปอร์คอล
ชื่อรางวัลที่ได้รับ รางวัลที่ 2 นิพนธ์ต้นฉบับในการประชุมวิชาการพระมงกุฎเกล้าครั้งที่ 39 ในวันที่ 23-25 พ.ย.2553
ชื่อโครงการวิจัย การแยกเม็ดเลือดขาวชนิดโมโนซัยท์อย่างง่ายโดยวิธีปั่นแยกด้วยเปอร์คอล
หัวหน้าโครงการ พ.อ.หญิง ทิพย์วรรณ ชื่นจิตร
ปีที่ได้รับรางวัล     2553
การแยกเม็ดเลือดขาวชนิดโมโนซัยท์อย่างง่ายโดยวิธีการปั่นแยกด้วยเปอร์คอล
ทิพย์วรรณ ชื่นจิตร1, สุจิตรา สุขวิทย์1, ฉัตรี คมกริช2, สุชชนา แทบประสิทธ์1, จุฑาภรณ์ จัน่ วงศ์แก้ว3,
อวิรุทธ์ อุ่นอารมย์3, ขวัญใจ วิพุทธิกุล1, กรองกาญจน์ สายพิณ1, ศิริพันธ์ กอนวงศ์1, ภานุวัฒน์ มิเดิง4,
ดลนภัส กุวานนท์4และ ณรงค์ฤทธิ์ ศิริโสภณา1
1กองวิจัย สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์การแพทย์ทหาร 2ภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล 3โรงเรียนเตรียม
อุดมศึกษา 4สถาบันพยาธิวิทยา ศูนย์อำนวยการแพทย์พระมงกุฎเกล้า

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: เม็ดเลือดขาวชนิดโมโนซัยท์ (monocytes) มีบทบาทสำคัญในระบบภูมิคุ้มกัน และเป็นเซลล์ต้นกำเนิด (precursor)
 ของ แม็คโครฟาร์จ (macrophages) ในเนื้อเยื่อของร่างกาย เซลล์เหล่านี้จะทำหน้าที่กำจัดเชื้อโรค
และนำเสนอแอนติเจนต่อ T cells รวมทัง้ หลัง่ ไซโตไคน์ (cytokines) ได้หลายชนิด ซึ่งควบคุมระบบภูมิคุ้มกัน

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาหาเปอร์เซ็นต์ของโมโนซัยท์ที่แยกได้ หาเปอร์เซ็นต์ของโมโนซัยท์ที่มีชีวิต และหาเปอร์เซ็นต์ของโมโนซัยท์ที่แยก
ได้ที่สามารถทำหน้าที่ phagocytosis ได้โดยวิธีการปัน่ แยกด้วยเปอร์คอล ซึ่งเป็น hyper-osmotic
density gradient medium

วิธีการศึกษา: เราใช้ส่วนเม็ดเลือดขาว (buffy coat) ของผู้บริจาคโลหิต ที่สถาบันพยาธิวิทยาซึ่งเป็นส่วนประกอบของโลหิตที่ทางสถาบันพยาธิ
วิทยาเหลือทิ้ง ไม่นำไปใช้ประโยชน์อื่นๆ และไม่สามารถระบุตัวบุคคลผู้บริจาคโลหิตได้
จำนวน 13 ราย มาศึกษา โดยมีขัน้ ตอนการดำเนินการ
คือ ปั่นแยก PBMC จาก buffy coat โดยใช้ Ficoll-Hypaque
gradient (density = 1.070 g/ml) จากนั้นจึงปนั่ แยกโมโนซัยท์จาก PBMC โดยใช้ hyperosmolar Percoll
gradient (density = 1.064 g/ml) หาเปอร์เซนต์ของโมโนซัยท์ที่แยกได้ โดยการย้อมด้วย monoclonal
antibodies ต่อ CD45/CD14 และวัดโดยวิธีโฟลไซโตเมทรี และหาเปอร์เซนต์ของโมโนซัยท์ที่มีชีวิต (viability)
โดยย้อมด้วยสี trypan blue และศึกษาว่าโมโนซัยท์ที่แยกได้สามารถทำหน้าที่ phagocytosis ได้หรือไม่ มากน้อยเพียงใด โดยการนับจำนวน
เปอร์เซนต์ของเซลล์ซึ่งสามารถจับกิน latex beads ได้

ผลการศึกษา: พบว่า เปอร์เซนต์ของโมโนซัยท์ที่แยกได้ และเปอร์เซนต์ของโมโนซัยท์ที่มีชีวิต (viability) มีค่าสูง(95.3 % และ 94.1 %
ตามลำดับ) ค่าเฉลี่ยของเปอร์เซนต์ของโมโนซัยท์ที่มีอยู่ใน PBMC ที่สามารถแยกได้เมื่อใช้
Ficoll-Hypaque gradient คือ 21% และจาก
PBMC จำนวน 150 x 106 เซลล์ เมื่อใช้เปอร์คอล จะได้ค่าเฉลี่ยของ
โมโนซัยท์ คือ 16.8 x 106 เซลล์ ซึ่งมีเปอร์เซนต์โมโนซัยท์อยู่คิดเป็น
81.3% (% purity) และ คิดเป็นจำนวนเซลล์
43.1 % (% recovery) สำหรับโมโนซัยท์ที่แยกโดยวิธีนี้ได้สามารถทำหน้าที่ phagocytosis
ได้ 74.8 %

สรุป: จะเห็นได้ว่าวิธีนี้เป็นวิธีที่ง่าย รวดเร็ว ไม่ใช้เครื่องมือที่มีราคาแพง และได้ผลดี คือเปอร์เซ็นต์โมโนซัยท์สูง
เหมาะสำหรับห้องปฏิบัติการที่มีงบประมาณจำกัด และสามารถนำไปใช้ในงานวิจัยด้านภูมิคุ้มกันวิทยาอื่นๆต่อไปได้


สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์การแพทย์ทหาร 315/6 ถนนราชวิถี แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กทม. 10400
โทรศัพท์ : (66-2) 644-4888 เบอร์แฟกซ์ : (66-2) 644-6736